Opublikowano 22-08-2012 o 10:34

Hipowitaminoza E


Biologiczna rola witaminy E dla organizmu nie została jeszcze dostatecznie wyjaśniona.

Witamina ta jest naturalnym i bardzo wydajnym przeciwutleniaczem, ponieważ każda z jej cząsteczek zdolna jest do wychwytywania ogromnych ilości rodników. Chroni ona tłuszcze błon komórkowych przed ich uszkodzeniem, warunkuje prawidłowe funkcjonowanie mięśni, układu nerwowego, wątroby i gruczołów dokrewnych oraz uczestniczy w procesach rozrodu.

Świat roślinny jest bogatym źródłem witaminy E. Głównym produktem do jej otrzymania są oleje z kiełków różnych nasion, a przede wszystkim pszenicy. Duże ilości tej witaminy znajdują się także w kiełkach ryżu, żyta, bobiku, kakao, w liściach sałaty i lucerny. W organizmie zwierzęcym wit. E magazynowana jest w tkance tłuszczowej, wątrobie, mięśniach, nerkach, nadnerczach, łożysku i w przednim płacie przysadki mózgowej. Wchłanianie wit. E odbywa się głównie w jelicie cienkim, jednak z ogólnej ilości tej witaminy zawartej w zielonych paszach resorbowana jest w 1-3%.

Objawem niedoboru wit. E jest głównie zmniejszenie ilości czerwonych krwinek i ich wysycenie barwnikiem krwi. Hipowitaminoza występuje u przeżuwaczy głównie w okresie żywienia zimowego. U poszczególnych gatunków zwierząt niedoborem mogą być dotknięte różne komórki i tkanki, z tego względu obraz kliniczny hipowitaminozy jest zróżnicowany.

KROWY

U krów mlecznych niedobór wit. E występuje stosunkowo rzadko. Jednak powstawaniu dystrofii wątroby sprzyja niedobór wit. E w połączeniu z niedoborem selenu, co prowadzi do wzrostu liczby przypadków mastitis oraz przedłużenie czasu ich trwania. Wzrasta też liczba krów z zatrzymaniem łożyska. Niedobór tej witaminy jest jednym z czynników wywołujących syndrom tzw. tłustej krowy, coraz częściej obserwowany w stadach krów wysokowydajnych. W niedoborze wit. E u cieląt, zwłaszcza przy wysokiej zawartości kwasów tłuszczowych w paszy, występuje ciężkie zwyrodnienie mięśnia sercowego. Najczęściej w pierwszym miesiącu życia obserwuje się przyjmowanie nieprawidłowej postawy, z wyginaniem grzbietu i podciąganiem kończyn pod brzuch oraz trudności w poruszaniu się. Kończyny przednie są ugięte, tylne wyprostowane i szeroko rozstawione, a łopatki wystające w górę. Mięśnie wykazują silne napięcie albo charakterystyczne drżenie. Stwierdza się zaburzenia w układzie krążenia, tętno przyspieszone, słabo wyczuwalne i niemiarowe. W bardziej zaawansowanym stadium dochodzi do porażeń i niemożności poruszania się cieląt, następnie pojawia się duszność i biegunki. Zwierzęta stają się znacznie osłabione, nie podnoszą się, nie przyjmują pokarmu i często padają.

OWCE

Z ogólnych objawów przy niedoborze witaminy E u owiec obserwujemy apatię, szybkie męczenie się, kulawiznę, niezborność ruchu, spadek apetytu i ślinotok. Jagnięta niekiedy padają na ziemię, a leżąc przeginają głowę do tyłu, w moczu pojawia się cukier, aceton i aminokwasy. Następuje zgrzytanie zębami, a wskutek osłabienia serca i zwyrodnienia mięśni szkieletowych zwierzęta giną.
U tryków objawy awitaminozy występują wcześniej niż u maciorek. W ciągu kilku tygodni lub miesięcy zmniejsza się masa ciała i zmienia wygląd jąder. Plemniki tracą ruchliwość, następnie ulegają degeneracji i stają się niezdolne do zapłodnienia. Przy ostrej awitaminozie zanika instynkt płciowy oraz następuje funkcjonalna sterylność wskutek degeneracji nabłonka narządów płciowych. Samice pozbawione wit. E zachowują co prawda zdolność do produkowania komórek jajowych i mogą być zapłodnione, ale następuje przedłużenie ciąży, a jagnięta, które przyszły na świat są słabe i źle się chowają. W razie pogłębiania się tego stanu noworodki przychodzą na świat martwe. W bardzo posuniętej awitaminozie płody obumierają i są resorbowane. Podawanie dodatkowo wit. E owcom - matkom powoduje wzrost jej zawartości u matek, ale nie przyczynia się do jej wzrostu o jagniąt i nie zapobiega u nich dystrofii mięśni. Jednak bezpośrednie podawanie tej witaminy jagniętom skutecznie zapobiega tym schorzeniom. Dostępność wit. E w mleku matki jest dla jagniąt ograniczona, a jej regeneracja zmniejszona wskutek braku różnych komponentów dietetycznych w mleku.

ŚWINIE

U świń przy niedoborze witaminy E powstaje tzw. toksyczna dystrofia wątroby. Zwyrodnienie to może być potęgowane niedoborem w paszy aminokwasów zawierających siarkę oraz brak selenu. Najczęściej chorują prosięta w wieku od 6 tygodni do 6 miesięcy. Z objawów klinicznych stosunkowo najczęściej występuje ogólne osłabienie mięśni lub kulawizna, czasem pojawia się duszność i wymioty oraz biegunka, przy czym niekiedy w kale może występować krew. W ciężkich przypadkach zwierzęta leżą i nie podnoszą się do jedzenia. Ponadto zaznacza się wyraźne zażółcenie tkanki tłuszczowej w obrębie serca oraz woskowe zwyrodnienie mięśni serca i szkieletowych. Wątroba jest obrzękła i wykazuje ogniskowe zmiany martwicowe. Podawanie selenu chorym zwierzętom, nawet przy ciężkiej awitaminozie, polepsza stan ich zdrowia i pozwala na przeżycie.

DRÓB

Witamina E jest konieczna do prawidłowego rozwoju zarodka. W przypadku jej niedoboru zarodki zamierają w pierwszych dniach lęgu, natomiast pisklęta w pierwszych dniach po wykluciu. U kogutów występują zaburzenia w produkcji plemników, jądra ulegają nawet martwicy, z czego wynika niski procent zapłodnionych jaj. Ponadto w jajach powstają krwawe wylewy wskutek pękania naczyń krwionośnych, albowiem zadaniem wit. E jest uszczelnianie śródbłonków naczyń. Wymienione zmiany pojawiają się w jajach około 4 dnia lęgu. Innym następstwem niedoboru wit. E jest duże zużycie tlenu w mięśniach, potem dochodzi do zwyrodnienia i zaniku niektórych mięśni szkieletowych. Następuje odbarwienie mięśni, które stają się blade i białe. Dochodzi do zmian w układzie nerwowym, a przede wszystkim rozmiękania mózgu u kurcząt w wieku 2-8 tygodni. W obrazie klinicznym obserwuje się niezborność ruchów, drżenie mięśniowe, kloniczne drgawki kończyn, przekręcanie szyi, odrętwienie i śmierć. Przy dotykaniu kurcząt objawy nasilają się. Przy niedoborze wit. E u młodych 4-5 tygodniowych kaczek, gęsi, kur i indyków występuje dystrofia mięśni. Z ogólnych objawów to osowiałość i osłabienie kończyn, ptaki siedzą, apetyt jest zachowany, a potem występuje lekka biegunka. W przypadku nasilenia się schorzenia ptaki nie mogą się poruszać, siedzą nieruchomo, ich kończyny, rzadziej skrzydła są porażone, często wyciągnięte do tyłu, głowa opada na skutek osłabienia mięśni szyi. U kaczek zmienia się głos, przy czym śmiertelność sięga 50%.

Ogólnie należy stwierdzić, że zapotrzebowanie zwierząt na wit. E wzrasta przy zmniejszeniu zawartości w paszy aminokwasów zawierających siarkę lub gdy brak jest selenu, a także gdy pasza zawiera większą ilość nienasyconych kwasów tłuszczowych. Na przykład przy dziennym podawaniu 30 ml tranu w celu zabezpieczenia przed zwyrodnieniem mięśni u cieląt, trzeba dodać do karmy 200 mg wit. E. Natomiast minimalne zapotrzebowanie krów mlecznych wynosi 50 mg/kg s.m. paszy lub 500 do 1000 mg/krowę dziennie. Jednoczesne podawanie selenu i wit. E maciorkom w 3 miesiącu ciąży lub wcześniej, wywiera pozytywny wpływ na procentowość wykotów i daje dobre wyniki reprodukcyjne u owiec. Zapotrzebowanie trzody chlewnej na wit. E zaspokaja całkowicie podawanie bogatych w nią zielonek oraz otrąb pszennych, gdyż zarodki ziarna zbóż zawierają duże ilości tej witaminy. Źródłem wit. E dla drobiu także jest zielonka, ziarna owsa i jęczmienia oraz kiełki pszenne.

Agnieszka Figler
Gazeta Częstochowska

fot.sxc.hu
 

Autor: Gazeta Częstochowska

Dodaj komentarz

Dodawanie komentarzy dostępne jest tylko dla zarejestrowanych użytkowników.

Jeśli posiadasz swoje konto możesz się zalogować.
Nie posiadasz jeszcze konta? Możesz się zarejestrować.

Wybrane produkty z platformy handlowej

pozostałe produkty

Nazwa Cena Do końca
PIASEK, CHLOREK MAGNEZU, WAPNIA, MIOTŁY, WARSZAWA - zdjęcie 1 PIASEK, CHLOREK MAGNEZU, WAPNIA, MIOTŁY, WARSZAWA 9.00 PLN
207 dni
Izolacja natryskowa - zdjęcie 1 Izolacja natryskowa - 9 dni
SUBSTRAT TORFOWY, TORF W WORKACH, WARSZAWA - zdjęcie 1 SUBSTRAT TORFOWY, TORF W WORKACH, WARSZAWA 13.50 PLN
207 dni
PIASEK W WORKACH WARSZAWA WAWER non-stop - zdjęcie 1 PIASEK W WORKACH WARSZAWA WAWER non-stop 9.50 PLN
207 dni
Obornik Granulowany cena 1000/t z dowozem - zdjęcie 1 Obornik Granulowany cena 1000/t z dowozem 800.00 PLN
84 dni