Opublikowano 09-05-2011 o 11:38

Odmiany pszenżyta jarego


Spośród zbóż uprawianych w naszym kraju, pszenżyto jare ma najmniejsze znaczenie.

Powierzchnia uprawy tego zboża (wg danych GUS) wynosiła w 2009 roku 115 tys. ha, co w strukturze zasiewów zbóż z mieszankami wynosi zaledwie 1,5%.

Stosunkowo większe znaczenie pszenżyto jare ma w województwach pomorskim, zachodniopomorskim oraz lubuskim i mazowieckim, najmniejsze natomiast w województwach dolnośląskim i opolskim. Pszenżyto jare jest zbożem uprawianym głównie na paszę dla zwierząt. Obecnie żadna odmiana nie jest zalecana do wypieku chleba.

Małe znaczenie gospodarcze pszenżyta jarego ma także odzwierciedlenie w niewielkich rozmiarach prac krajowej hodowli. Obecnie w doświadczeniach rejestrowych nie bada się żadnej nowej odmiany pszenżyta. Nie oznacza to jednak zaprzestania prac hodowlanych nad tym gatunkiem. Taki stan rzeczy spowodowajest raczej zarejestrowaniem w ostatnich kilku latach bardzo dobrych odmian, o wyraźnie wyższym poziomie plenności.

Doświadczenia PDO z pszenżytem jarym, podobnie jak dla większości gatunków zbóż, prowadzone są na dwóch poziomach agrotechniki. Do roku 2008 wysoki poziom agrotechniki (a2) obejmował dodatkowo dwa zabiegi fungicydowe, ochronę przed wyleganiem (1 zabieg) oraz wyższe o 40 kg N/ha nawożenie azotowe. Od roku 2009 na poziomie a2 stosuje się tylko dwukrotnie fungicydy wraz z nawozami dolistnymi. Nawożenie azotowe na obu poziomach jest jednakowe. Powyższą zmianę wprowadzono ze względu na brak zarejestrowanych środków zapobiegających wyleganiu w pszenżycie jarym. Przyrost plonu na wysokim poziomie agrotechniki w roku 2010 wynosił średnio 6 dt z ha i był o 3 dt z ha niższy niż w roku 2009.

Niewiele odmian, lecz bardzo zróżnicowane
W ciągu ostatniego roku, w krajowym rejestrze pszenżyta jarego, nie zaszły zbyt duże zmiany. Nie zarejestrowano żadnej nowej odmiany, natomiast na wniosek hodowcy skreślono trzy: Gabo, Wanad i Migo. W krajowym rejestrze znajduje się dziewięć odmian, wszystkie krajowe. Zostały one wyhodowane w dwóch ośrodkach hodowlanych – Hodowla Roślin Strzelce Grupa IHAR i DANKO Hodowla Roślin.

Zarejestrowane odmiany pszenżyta jarego przedstawiono w tabeli 1. Pominięto jedynie odmianę Legalo, dla której brak wyników wartości gospodarczej (odmiana ta, w odróżnieniu od pozostałych, była rejestrowana wyłącznie na podstawie wyników badań odrębności, wyrównania i trwałości z przeznaczeniem na eksport). Liczba odmian w krajowym rejestrze jest stosunkowo niewielka, mimo to różnią się one istotnie pod względem wielu cech rolniczych. Analiza wyników PDO pozwala na wybór odmiany najbardziej odpowiedniej dla danego gospodarstwa. Każdy sezon wegetacyjny, ze względu na zmienność warunków, wnosi coś nowego do charakterystyki odmian. W roku 2008 wystąpiła na większości terytorium Polski susza (maj–czerwiec), w roku 2009 wyjątkowo suchy był kwiecień, natomiast w pozostałych miesiącach opady były już wystarczające. Odmienne warunki panowały w roku ubiegłym. W maju suma opadów wynosiła aż 234% normy wieloletniej, co spowodowało powodzie, szczególnie na południu Polski. W pozostałych rejonach wystąpiły podtopienia, a deszczowa aura utrudniała terminowe wykonanie zabiegów ochrony roślin.

Najważniejszym kryterium wyboru odmiany jest plenność. Jest to również cecha najbardziej zmienna w poszczególnych latach. W ostatnim czasie, wysoko i stabilnie plonuje odmiana Dublet. Korzystnie należy również ocenić plenność odmian Milkaro i Nagano, a także Andrus. Przy zastosowaniu chemicznej ochrony przed chorobami, bardzo dobrze plonuje również odmiana Milewo. Na obu poziomach agrotechniki słabo plonują natomiast odmiany Matejko i Mieszko.

Coraz gorsza zdrowotność
Ważnym kryterium wyboru odmiany, oprócz plenności, jest także odporność na choroby i wyleganie oraz porastanie ziarna w kłosach. Jeszcze do niedawna pszenżyto uważane było za gatunek o stosunkowo dobrej zdrowotności. Obecnie na pszenżycie jarym obserwuje się szereg chorób, przy czym powodują one duży spadek plonu.

Pszenżyto jare najczęściej jest porażane przez rdzę brunatną i septoriozę liści (80– 85% doświadczeń), a także przez mączniaka prawdziwego i septoriozę plew (50–55% doświadczeń). Pozostałe choroby, tj. rynchosporioza, fuzarioza kłosów, brunatna plamistość liści i choroby podstawy źdźbła występują rzadziej (kilkanaście procent doświadczeń).
Większe różnice odmianowe występują w odporności na rdzę brunatną i fuzariozę kłosów. W ostatnich dwóch latach, w większym nasileniu wystąpiła rdza żółta. Choroba ta występuje zazwyczaj lokalnie, może jednak powodować znaczne obniżki plonu. W roku 2010, podobnie jak i w poprzednim, wyraźnie najmniejszą odpornością na tę chorobę charakteryzowała się odmiana Milewo. Pszenżyto jare jest gatunkiem o stosunkowo późnym terminie dojrzewania, a różnice odmianowe nie są duże. Mankamentem pszenżyta jarego jest znaczna skłonność do porastania ziarna w kłosie, stąd też zbiór należy przeprowadzać bezpośrednio po osiągnięciu pełnej dojrzałości. Ważnym kryterium wyboru odmiany jest również odporność na wyleganie, ze względu na brak zarejestrowanych środków chemicznych. Pszenżyto jare cechuje się większą tolerancją na niskie pH gleby, a różnice odmianowe są niewielkie.

W roku 2010 powierzchnia plantacji nasiennych wynosiła ponad 1,5 tys. ha i była nieznacznie większa niż w roku 2009. Największy udział na rynku nasiennym miały odmiany Nagano i Dublet, a także Milkaro. Udział pozostałych odmian był wyraźnie mniejszy, poniżej 5%. Ze Wspólnotowego Katalogu Odmian Roślin Rolniczych (CCA) w kwalifikacji polowej obecna była tylko jedna odmiana, której udział wynosił poniżej 2%.

Wszystkie odmiany pszenżyta jarego cechują się nie najlepszą krzewistością. Pożądana obsada nasion przy siewie zależy od jakości gleby i wynosi 500 szt./m2 gleby kompleksu żytniego bardzo dobrego, 550 szt./m2 gleby kompleksu żytniego dobrego, 600 szt./m2 gleby kompleksu żytniego słabego.

Nasza Rola Nr 32/2011

Autor: materiał dodany przez Nasza Rola

Dodaj komentarz

Dodawanie komentarzy dostępne jest tylko dla zarejestrowanych użytkowników.

Jeśli posiadasz swoje konto możesz się zalogować.
Nie posiadasz jeszcze konta? Możesz się zarejestrować.

Wybrane produkty z platformy handlowej

pozostałe produkty

Nazwa Cena Do końca
TORF, KORA OGRODNICZA, SUBSTRAT WARSZAWA - zdjęcie 1 TORF, KORA OGRODNICZA, SUBSTRAT WARSZAWA 13.50 PLN
156 dni
Kupię każdą ilość ziaren - zdjęcie 1 Kupię każdą ilość ziaren - 97 dni
Piasek w workach producent WARSZAWA - zdjęcie 1 Piasek w workach producent WARSZAWA 9.00 PLN
156 dni
Obornik Granulowany w big bagach - zdjęcie 1 Obornik Granulowany w big bagach 800.00 PLN
87 dni
Owocowe drzewka, krzewy Warszawa - zdjęcie 1 Owocowe drzewka, krzewy Warszawa 24.00 PLN
156 dni