Opublikowano 05-05-2011 o 14:42

Chwasty jednoliścienne w zasiewach kukurydzy. Biologia i zwalczanie


Kukurydza należy do roślin uprawnych wyjątkowo wrażliwych na konkurencyjne oddziaływanie chwastów.

W skrajnych przypadkach, na plantacjach pozbawionych prawidłowej ochrony i zachwaszczonych, w stopniu masowym, może dojść do zagłuszenia rośliny uprawnej i całkowitej straty plonu.

Najbardziej niepożądane jest zachwaszczenie występujące w pierwszych tygodniach po wschodach kukurydzy, która rośnie wtedy powoli, a jej pionowy pokrój oraz siew w znacznej rozstawie powodują, że w międzyrzędziach chwasty mają doskonałe warunki do rozwoju.

Duże zagrożenie stanowią chwasty jednoliścienne, które często występują w znacznym nasileniu i charakteryzują się sporą siłą konkurencyjną. Na ogół są to ciepłolubne gatunki jednoroczne, określane wspólnym mianem chwastów prosowatych. Do najpopularniejszych prosowatych zaliczamy chwastnicę jednostronną, włośnicę siną i włośnicę zieloną. Są to rośliny spokrewnione z kukurydzą i posiadające zbliżone wymagania siedliskowe. Ekspansja tych gatunków na obszarze Europy Środkowej i Północnej jest związana z rozpowszechnieniem upraw kukurydzy.

Stosowanie obornika sprzyja rozsiewaniu chwastnicy jednostronnej
Najpowszechniej występującym przedstawicielem prosowatych jest chwastnica jednostronna, nazywana również prosówką lub kurzym prosem. Gatunek pochodzi z rejonu południowo-wschodniej Azji, obecnie występuje od 50 st. szerokości geograficznej północnej do 40 st. szerokości geograficznej południowej. Preferuje gleby żyzne, dobrze uwilgotnione, z dużą zawartością azotu. Źdźbła ma wzniesione, w dolnych kolankach zgięte, lekko spłaszczone, osiągające do ok. 100 cm wysokości. Liście są szerokie, nieowłosione, bez uszek i języczka.

Kwiaty zebrane w gęstą wiechę, osiągają do 30 cm długości. Ziarniaki są jednostronnie wypukłe, oplewione, o długości ok. 2,5 mm.

Chwastnica jednostronna na plantacjach pojawia się późną wiosną lub wczesnym latem. Zazwyczaj kiełkuje z powierzchniowej warstwy gleby (1,5–3 cm), gdy temperatura przekracza 10 st.C, optimum jest znacznie wyższe i wynosi ok. 30–35 st.C. Nasiona w glebie przeciętnie zachowują żywotność przez 3 do 7 lat, ich rozsiewaniu sprzyja stosowanie obornika, gdyż nie tracą zdolności do kiełkowania po przejściu przez przewód pokarmowy bydła (jest to cecha wspólna nasion chwastów prosowatych).

Chwastnica jednostronna jest bardzo konkurencyjna, silnie wyczerpuje glebę ze składników pokarmowych, a zwłaszcza potasu i azotu. Badania IUNG wykazały, że występując w nasileniu 50 szt./m2, pobiera zbliżone ilości potasu co kukurydza uprawiana w obsadzie 9 szt./ m2. Świeża masa chwastów przy takiej liczebności sięga 10 ton/ha, a strata zielonej masy kukurydzy może wynieść blisko 50%. W innym badaniu, przeprowadzonym w Kanadzie, ubytek ziarna kukurydzy przy 200 szt. chwastnicy na 1 m2 plantacji wahał się w przedziale 26–35%, gdy chwast kiełkował wcześnie. W sytuacji, gdy w momencie wschodów chwastnicy kukurydza miała wykształcone już 4 liście, straty nie przekraczały 6%.

Ogrzana gleba – raj dla włośnic
Gatunkami prawie tak samo pospolitymi w kukurydzy jak chwastnica jednostronna są włośnice: sina i zielona. Występują na glebach lekkich, piaszczystych lub piaszczysto-gliniastych. Bardziej żyznych stanowisk wymaga włośnica zielona. Są do siebie podobne i łatwo je pomylić. Tworzą kępki z kwiatostanem typu kłos rzekomy, osiągając wysokość od 10 do 60 cm. Liście są równowąskie, z wyraźnym nerwem centralnym. U włośnicy sinej na brzegu i u podstawy liści obecne są nieliczne długie włoski, natomiast u włośnicy zielonej blaszki liściowe są obustronnie nieowłosione. Produkują do kilku tysięcy ziarniaków, wymagających do kiełkowania mocno ogrzanej gleby. Wschody rozpoczynają się przy temperaturze w granicach 15–20 st.C, nierzadko gdy kukurydza zdąży już wytworzyć pierwsze liście. Włośnice nie są tak konkurencyjne jak chwastnica, lecz występując masowo, również przyczyniają się do istotnych strat plonu. Szkodliwość włośnic wynika także z niekorzystnego wpływu na zwierzęta gospodarskie. Obecne na kwiatostanach szczeciny, gdy zostaną zjedzone wraz z rośliną przez bydło, działają drażniąco na przewód pokarmowy, wywołując stany zapalne.

W ostatnich latach w uprawie kukurydzy coraz częściej pojawia się palusznik krwawy, wytwarzający charakterystyczne kłosy pozorne, zebrane w palczastą wiechę. Nie przedstawia on aktualnie większego zagrożenia. Jednak trzeba się liczyć z tym, że jego liczebność może się stopniowo zwiększać. Jak wynika z monitoringu przeprowadzonego u naszych zachodnich sąsiadów, na terenie Niemiec palusznik krwawy jest obserwowany w około 8% upraw kukurydzy.

Perz właściwy – trudny przeciwnik
Obok chwastów prosowatych bardzo uciążliwym i trudnym do wyeliminowania gatunkiem jest perz właściwy, który, jak się szacuje, zachwaszcza nawet do 80% upraw rolniczych w Polsce. Jest to chwast wieloletni, dorastający na żyznych stanowiskach do 150 cm, wytwarzający długie podziemne rozłogi. Liście ma wąskie, skręcone, barwy ciemnozielonej. Uszka o kształcie sierpowatym obejmują źdźbło, języczek liściowy krótki, ząbkowany. Kłos spłaszczony o długości 7–15 cm. Ziarniaki są oplewione, z dolną plewką zwykle zaostrzoną, zakończoną ością. Perz właściwy występuje praktycznie na wszystkich glebach. Najbujniej rośnie na glebach wilgotnych i dobrze napowietrzonych. Może się rozmnażać wegetatywnie za pomocą rozłogów oraz generatywnie za pomocą nasion. Przeciętna produktywność pojedynczego kłosa wynosi około 13 ziarniaków, które po przedostaniu się do gleby mogą zachować żywotność przez okres nawet 10 lat. Wschody obserwuje się zazwyczaj z najpłytszych warstw gleby (do 5 cm). Ziarniaki umieszczone głębiej, kiełkują znacznie słabiej. Na polach uprawnych perz rozmnaża się głównie wegetatywnie. Rozłogi charakteryzują się bardzo dużą żywotnością, nawet niewielkie 2-, 3-centymetrowe fragmenty mogą dać początek nowej roślinie. Co więcej, są one bardzo odporne na niskie temperatury.

Gdy część naziemna perzu ginie wraz z przymrozkami, podziemne rozłogi mogą doskonale przetrwać ujemne temperatury, zamierając dopiero przy -40 st.C. Jest to gatunek bardzo ekspansywny, niezwalczony może szybko opanować duże obszary plantacji. Jeden egzemplarz w trakcie sezonu jest zdolny wytworzyć nawet ponad 200 pędów naziemnych i rozłogi o łącznej długości ok. 140 m. Perz charakteryzuje się bardzo wysoką konkurencyjnością w stosunku do gatunków uprawianych. Pobiera znaczne ilości składników pokarmowych, a także wydziela do gleby substancje o działaniu allelopatycznym, zaburzające pobieranie składników pokarmowych przez inne rośliny. Występując w nasileniu 65, 390 i 745 pędów na m2, może obniżyć plon kukurydzy odpowiednio o 12, 16 i 37%.

Duże możliwości zwalczania chwastów jednoliściennych
Do zwalczania chwastów jednoliściennych dostępny jest spory asortyment herbicydów. Są to środki przeznaczone zarówno do oprysków przed, jak i powschodowych. Niestety, w grupie preparatów zalecanych przed wschodami kukurydzy nie znajdziemy efektywnych rozwiązań dla pól zachwaszczonych perzem. Wyjątkiem są herbicydy nieselektywne, zawierające glifosat (np. Roundup Max 680 SG, Roundup Strong 540 SL), które w odpowiedniej dawce niszczą prawie każdy rodzaj roślinności. Decydując się na tego typu zabieg, należy szczególną uwagę zwrócić na rekomendowane terminy oprysku (na wschodzące chwasty, lecz nie później niż 3 dni przed wschodami kukurydzy), nieprzestrzeganie zaleceń może spowodować poważne uszkodzenia, a nawet całkowite zniszczenie rośliny uprawnej. Na plantacjach, gdzie zagrożenie stanowią głównie gatunki prosowate, z powodzeniem można zastosować preparaty zawierające Smetolachlor (np. Dual Gold 960 EC, Metola Gold 960 EC), który jest typowym graminicydem, czyli środkiem bardzo efektywnym w stosunku do gatunków jednoliściennych i selektywnym dla dwuliściennych.

Wśród herbicydów stosowanych powschodowo bardzo skuteczne są preparaty bazujące na związkach chemicznych należących do grupy sulfonylomocznika: nikosulfuronie, rimsulfuronie i mieszaninie foramsulfuronu z jodosulfuronem. Są to substancje pobierane głównie przez liście, działające systemicznie, szybko przemieszczające się w roślinie, hamujące jej wzrost i rozwój. Najefektywniej działają na chwasty intensywnie rosnące, znajdujące się w fazie siewek. Ich przydatność w ochronie plantacji jest bardzo duża, poza gatunkami prosowatymi na ogół dobrze sobie radzą także z perzem i wieloma chwastami dwuliściennymi, ponadto oprysk jest zazwyczaj możliwy w szerokim zakresie faz rozwojowych kukurydzy.

Poza preparatami opartymi na pochodnych sulfonylomocznika warto zwrócić uwagę na herbicyd zawierający substancję aktywną cykloksydym (Focus Ultra 100 EC). Jest to skuteczny graminicyd, ale – uwaga! – możliwy do stosowania tylko w tolerancyjnych na niego odmianach kukurydzy. Informacji na temat takich odmian udziela firma firma BASF Polska Sp. z o.o.

Nowością, dostępną już najprawdopodobniej w sezonie 2011, będzie herbicyd Adengo 315 SC, który aktualnie znajduje się w końcowej fazie procesu rejestracyjnego. Za jego działanie chwastobójcze odpowiadają dwie substancje aktywne: tienkarbazon metylu oraz izoksaflutol, dzięki którym, jak zapewnia producent Bayer CropScience, plantacja będzie skutecznie chroniona przed wieloma chwastami jedno- i dwuliściennymi. Środek przeznaczony będzie do stosowanie zarówno przed wschodami, jak i wcześnie po wschodach kukurydzy.

Przed wykonaniem oprysku, należy dokładnie zapoznać się z dołączoną do herbicydu etykietą- instrukcją, a następnie ściśle przestrzegać podanych w niej zaleceń. Podane przez producenta wytyczne (m.in. dopuszczalne dawki, terminy stosowania czy ewentualna konieczność aplikowania preparatu łącznie z adiutantem) pozwolą na przeprowadzenie bezpiecznego i skutecznego zabiegu.

Nasza Rola Nr 31/2011

Autor: materiał dodany przez Nasza Rola

Dodaj komentarz

Dodawanie komentarzy dostępne jest tylko dla zarejestrowanych użytkowników.

Jeśli posiadasz swoje konto możesz się zalogować.
Nie posiadasz jeszcze konta? Możesz się zarejestrować.

Wybrane produkty z platformy handlowej

pozostałe produkty

Nazwa Cena Do końca
TORF, KORA, TORFY, SUBSTRAT, SUBSTRATY, WARSZAWA - zdjęcie 1 TORF, KORA, TORFY, SUBSTRAT, SUBSTRATY, WARSZAWA 17.50 PLN
159 dni
Pneumatyka dla rolnictwa i przemysłu spożywczego - zdjęcie 1 Pneumatyka dla rolnictwa i przemysłu spożywczego - 835 dni
PIASEK, CHLOREK MAGNEZU, WAPNIA, MIOTŁY, WARSZAWA - zdjęcie 1 PIASEK, CHLOREK MAGNEZU, WAPNIA, MIOTŁY, WARSZAWA 9.00 PLN
159 dni
Kupię każdą ilość ziaren - zdjęcie 1 Kupię każdą ilość ziaren - 100 dni
Pellet z luski slonecznika - zdjęcie 1 Pellet z luski slonecznika 70.00 PLN
73 dni