Opublikowano 11-03-2011 o 11:52

Zakładamy plantację koniczyny czerwonej


Koniczyna czerwona dostarcza zwierzętom gospodarskich dobrej jakościowo paszy, zasobnej w białko, składniki mineralne i karotenoidy.

Koniczyna czerwona – łąkowa (Trifolium pratense L.) należy do roślin pastewnych z rodziny bobowatych (Fabaceae), wcześniej motylkowate (Papilionaceae). Jest gatunkiem najczęściej uprawianym w warunkach polowych, zarówno w monokulturze jak i w mieszankach z trawami.

Powszechnie występuje również na trwałych użytkach zielonych. Jej uprawa jest uzasadniona z kilku powodów: dostarcza dla zwierząt gospodarskich dobrej jakościowo paszy, zasobnej w białko, składniki mineralne i karotenoidy; dobrze plonuje w uprawie na paszę, a w większości rejonów kraju także i na nasiona, co zapewnia własną bazę materiału siewnego; nie komplikuje płodozmianu, bo zwykle uprawiana jest jako wsiewka i użytkowana w plonie głównym przez jeden rok; stanowi naturalne źródło dopływu materii organicznej i azotu do gleby oraz zwiększa jej aktywność enzymatyczną.

Rola koniczyny czerwonej w tym zakresie jest szczególnie doceniana w ostatnich latach, ze względu na promocję bioróżnorodności i naturalnej poprawy jakości gleby. Sprawia to, że koniczyna czerwona stanowi ważne ogniwo płodozmianu w rolnictwie zintegrowanym i ekologicznym. Przy jej uprawie na paszę niezbędna jest znajomość podstawowych wymagań siedliskowych i agrotechnicznych. Omawiany gatunek jest rośliną wymagającą pod względem opadów, tolerancyjną na zacienienie i mającą przeciętne wymagania termiczne. Dlatego też jej uprawa powinna koncentrować się w rejonach o rocznej sumie opadów powyżej 550 mm. W kraju będą to rejony północne i podgórskie, gdzie notuje się obfitsze deszcze oraz surowszy klimat. Wymagania glebowe koniczyny czerwonej uprawianej na paszę należy określić jako wysokie. Dobrze plonuje na glebach średnio zwięzłych, zaliczanych do kompleksu pszennego bardzo dobrego i dobrego, pszennego górskiego i zbożowo- pastewnego mocnego. Średnie plony można uzyskać na glebach kompleksu żytniego bardzo dobrego pod warunkiem, że ich odczyn będzie co najmniej lekko kwaśny (pH 5,6 – 6,5).

Przy mniejszym pH gleby konieczne jest wapnowanie, najlepiej wykonane pod przedplon, a dawkę CaO należy określić w oparciu o kwasowość hydrolityczną gleby. Koniczyna czerwona uprawiana jest najczęściej jako wsiewka w roślinę ochronną w terminie wczesnowiosennym. Ten sposób uprawy jest najkorzystniejszy ze względów ekonomicznych, gdyż wówczas w roku siewu otrzymuje się plon rośliny ochronnej (zielonkę lub ziarno) oraz ścierniankę – odrost koniczyny po zbiorze rośliny ochronnej. W sumie łączna wartość plonu z takiej uprawy jest wyższa od plonu koniczyny wysianej bez rośliny ochronnej. Roślinami okrywającymi najczęściej są zboża jare (jęczmień na ziarno lub owies na zielonkę), których ilość wysiewu zmniejsza się o 20–30% w stosunku do obowiązujących zaleceń agrotechnicznych.

Siew czysty koniczyny w terminie wczesnowiosennym jest rzadko praktykowany ze względu na większą podatność do zachwaszczania się plantacji oraz wspomniany niższy efekt ekonomiczny. Z kolei siew bez rośliny ochronnej jest zalecany w terminie letnim po zbiorze wczesnych ziemniaków, jęczmienia ozimego oraz mieszanek pastewnych lub po nieudanej wsiewce i powinien być wykonany w drugiej połowie lipca.

Przygotowanie gleby do siewu uzależnione będzie od sposobu jego realizacji oraz od przedplonu. W przypadku wsiewki koniczyny w zboża jare najwłaściwszym przedplonem są rośliny okopowe. Po ich zbiorze należy jesienią
wykonać orkę przedzimową, natomiast wiosną doprawić glebę agregatem uprawowym lub uprawkami tradycyjnymi (kultywator, brona) na głębokość 4–6 cm. W terminie letnim, po zbiorze wczesnych przedplonów, należy wykonać
orkę siewną i glebę dobrze wyrównać, a gdy jest zbyt pulchna zastosować wał. Koniczyna po sobie nie powinna być uprawiana częściej, niż co 4–5 lat, ze względu na wykoniczynienie. Z plonem 8–10 t·ha-1 suchej masy koniczyna czerwona pobiera znaczne ilości składników pokarmowych (20–30 kg fosforu, 150– 200 kg potasu, 60–100 kg wapnia, 22–30 kg magnezu i 250–300 kg azotu). Azot pozyskuje głównie z atmosfery w drodze symbiozy z bakteriami Rhizobium trifolii, natomiast pozostałe składniki czerpie z gleby. Ich dostępność dla roślin zależy od odczynu gleby, zawartości form przyswajalnych oraz przebiegu pogody.

Czynniki te należy uwzględnić przy określaniu dawek nawozów, a także wziąć pod uwagę stanowisko i sposób siewu. Przy uprawie jako wsiewka niezbędne jest zastosowanie azotu w dawce około 60 kg·ha-1, głównie dla rośliny ochronnej, natomiast dawkę fosforu i potasu zaleca się zwiększyć o 50% w stosunku do stosowanej pod samo zboże. W drugim roku uprawy przy średniej zasobności gleby przeciętne nawożenie fosforem wynosi około 60–80 kg P2O5, a potasem 80–100 kg K2O·ha-1. Stosujemy je wczesną wiosną przed ruszeniem wegetacji. W przypadku, gdy jest uzasadniona większa dawka potasu (120–140 kg), wskazany jest jej podział na dwie części: pierwszą 50% wczesną wiosną i drugą po zbiorze pierwszego pokosu.

Podział taki jest uzasadniony ze względu na możliwość nadmiernej kumulacji tego składnika w suchej masie roślin, która może przekroczyć wartość 3,0%, pogarszając jakość paszy. Nawożenie azotem w drugim roku uprawy jest zbędne. Ważną rolę dla wzrostu i rozwoju koniczyny czerwonej mają mikroelementy, głównie bor i molibden. Niedobór boru obserwuje się na glebach o odczynie obojętnym i zasadowym, natomiast molibdenu jest mało w glebach kwaśnych. Bor wpływa na rozwój generatywny roślin a molibden aktywizuje proces wiązania azotu atmosferycznego przez bakterie oraz zwiększa udział białka i karotenu w roślinach. W przypadku niedoboru tych mikroelementów w glebie zaleca się ich uzupełnienie doglebowo lub dolistnie. W przypadku boru może to być superfosfat borowany. Do dolistnego nawożenia można wykorzystać Insol B oraz Molibdenit, które należy stosować zgodnie z instrukcją. Koniczyna czerwona reprezentowana jest w uprawie przez 13 odmian diploidalnych (2n) i 3 tetraploidalne (4n).

Różnica między nimi spowodowana liczbą chromosomów polega na odmiennych cechach morfologicznych, biologicznych i jakościowych. Odmiany tetraploidalne w porównaniu z diploidalnymi posiadają większe liście, łodygi, kwiatostany i nasiona, wyróżniają się ciemniejszym odcieniem zieleni, intensywniej odrastają i są bardziej przydatne do 3-kośnego zbioru. Poza tym są uboższe w suchą masę, natomiast posiadają w niej większą koncentrację białka. Przy wyborze odmiany do uprawy należy uwzględnić intensywność eksploatacji oraz sposób zagospodarowania plonu. Materiałem siewnym koniczyny są drobne nasiona, masa 1000 nasion u odmian diploidalnych wynosi 1,8–2,2 g, a u tetraploidalnych 2,4–2,8 g. Różnice te powinny być uwzględniane przy określaniu ilości wysiewu, a także należy wziąć pod uwagę warunki siedliskowe, sposób i termin siewu oraz jakość nasion. Wysokie plony paszy uzyskuje się już wówczas, gdy na 1 m2 po wschodach jest 150– 200 roślin. Trzeba jednak podkreślić, że poza obsadą roślin na plon wpływa liczba pędów na 1m2 oraz masa pojedynczego pędu. Te elemen ty zależą z kolei od średnicy szyjki korzeniowej roślin. Ważne jest zatem, aby w roku siewu uzyskać taką strukturę zagęszczenia łanu, która zapewniałaby optymalne wartości powyższych parametrów w konkretnych warunkach uprawy. Zbyt mała obsada roślin jest powodem niskich plonów, ale też i zbyt gęsty siew jest niewłaściwy, gdyż wówczas w łanie dominują rośliny o małej średnicy szyjki korzeniowej, wykształcające mniej pędów lub w ogóle i szybko wypadające z łanu podczas eksploatacji koniczyny.

Zalecana ilość wysiewu nasion odmian diploidalnych w pierwszej klasie jakości wynosi 10–12 kg·ha-1 w terminie wczesnowiosennym przy uprawie jako wsiewka w zboża jare lub w siewie czystym. W przypadku nasion gorszej jakości i opóźnionego terminu uzasadnione jest zwiększenie wysiewu do 15 kg·ha-1. Przed siewem dobrze jest zaszczepić nasiona „nitraginą”, zawierającą właściwy dla koniczyny czerwonej szczep bakterii symbiotycznych. Wysiew nasion powinien być wykonany płytko (1,0–1,5 cm) w rzędy co 10–20 cm. W przypadku wsiewki w pierwszej kolejności należy wysiać zboże na głębokość około 3–4 cm, w rzędy co 20 cm, a następnie płycej koniczynę, w międzyrzędzia lub prostopadle do nich. Wschody koniczyny są silnie zróżnicowane w zależności
od warunków uprawy oraz przebiegu pogody i wahają się od około 30 do 80%.

W roku siewu ważna jest zarówno obsada roślin, jak i parametry ich rozwoju. Z badań realizowanych w Katedrze Szczegółowej Uprawy Roślin UP w Lublinie wynika, że duży wpływ na kondycję łanu koniczyny ma grubość szyjki korzeniowej roślin. W niej roślina gromadzi materiały zapasowe, od których zależy odporność na przezimowanie, intensywność odrastania po zimie i po skoszeniu oraz liczba wykształconych pędów, a także ich masa. Wraz ze wzrostem średnicy szyjki korzeniowej z rośliny wyrasta więcej pędów i o większej masie. Rośliny o szyjce <2 mm tworzą głównie rozetę liściową i sporadycznie wytwarzają pędy (na jedną roślinę przypadało od 0,1 do 0,3 pędu). Najwięcej pędów (2,1–2,4) wyrastało z roślin o średnicy uprawa uprawa 32 szyjki wynoszącej 11–14 mm. W łanie koniczyny udział roślin o określonej wielkości szyjki korzeniowej zależy od sposobu siewu, ilości wysiewu nasion, a także odmiany. W roku siewu dominują rośliny drobne będące siewkami (bez pędów), zaś roślin najsilniej wykształconych jest od kilku do kilkunastu procent. Najwięcej siewek (72,2%) było w koniczynie uprawianej jako wsiewka w jęczmień jary, zaś mniej (38,8%) wysiewanej w siewie czystym.

Udział takich roślin rósł z 44,1 do 63,9% wraz ze wzrostem wysiewu nasion od 212 do 848 szt.· 1m2. O kilka procent więcej stwierdzono ich też u odmiany diploidalnej w porównaniu z tetraploidalną. Przytoczone dane świadczą o wyraźnym wpływie warunków siewu na cechy plonotwórcze roślin, które utrzymują się zarówno w pierwszym, jak i drugim roku uprawy koniczyny i kształtują wielkość plonu.

Negatywny wpływ na kondycję roślin koniczyny ma też zbyt silne zachwaszczenie plantacji. Często jest ono kłopotliwe w przypadku uprawy koniczyny bez rośliny ochronnej. Efekt stosowania herbicydów jest zwykle krótkotrwały i najczęściej pierwszy odrost silnie się zachwaszcza, natomiast w drugim odroście zachwaszczenie
ustępuje. W przypadku wsiewki należy przestrzegać właściwego terminu zbioru rośliny ochronnej. Jeśli jest nią jęczmień jary na ziarno, to należy skosić go w pełnej dojrzałości i bezpośrednio po skoszeniu usunąć z pola słomę
lub ją rozdrobnić, natomiast owies na zielonkę powinien być skoszony po wykształceniu wiech. W przypadku, gdy zboża wylegną, należy je niezwłocznie skosić, aby uchronić koniczynę od wyginięcia. W roku siewu z uprawy jako wsiewka w jęczmień jary uzyskuje się plon ziarna wynoszący około 3,5 t·ha-1 oraz plon ściernianki około 5–10 t·ha-1 zielonej masy, natomiast z siewu czystego w terminie wiosennym można zebrać 2 pokosy o łącznym plonie 20–30 t·ha-1 zielonki.

Właściwe plonowanie koniczyny ma miejsce w drugim roku uprawy. Można wówczas zebrać 2 lub 3 pokosy w zależności od potrzeb i przeznaczenia paszy. Zbiór 2-kośny wykonuje się w fazie początku kwitnienia roślin, natomiast 3-kośny w fazie pąkowania. W przypadku zbioru 2-kośnego istnieje możliwość wykorzystania bardzo dobrego stanowiska pod rzepak ozimy, co jest godne uwagi przy wzrastającej powierzchni uprawy tej rośliny.

Nasza Rola NR 26/2010

Autor: materiał dodany przez Nasza Rola

Dodaj komentarz

Dodawanie komentarzy dostępne jest tylko dla zarejestrowanych użytkowników.

Jeśli posiadasz swoje konto możesz się zalogować.
Nie posiadasz jeszcze konta? Możesz się zarejestrować.

Wybrane produkty z platformy handlowej

pozostałe produkty

Nazwa Cena Do końca
Drzewka owocowe, krzewy owocowe Warszawa Wawer - zdjęcie 1 Drzewka owocowe, krzewy owocowe Warszawa Wawer 24.00 PLN
124 dni
Mieszanka piaskowo - solna producent Warszawa - zdjęcie 1 Mieszanka piaskowo - solna producent Warszawa 9.00 PLN
124 dni
KORA OGRODOWA OCIEPLACZ, TORFY WARSZAWA - zdjęcie 1 KORA OGRODOWA OCIEPLACZ, TORFY WARSZAWA 14.50 PLN
124 dni
TORF, SUBSTRAT, PODŁOŻA TORFOWE, WARSZAWA - zdjęcie 1 TORF, SUBSTRAT, PODŁOŻA TORFOWE, WARSZAWA 14.50 PLN
124 dni
CHLOREK WAPNIA, SODU, ŁOPATY DO ŚNIEGU WAWER - zdjęcie 1 CHLOREK WAPNIA, SODU, ŁOPATY DO ŚNIEGU WAWER 24.00 PLN
214 dni