Opublikowano 24-08-2011 o 14:25

Rzepak ozimy


Uprawa rzepaku ozimego w Polsce zajmuje coraz większą powierzchnię.

W znacznym stopniu związane jest to z uprawą na cele energetyczne. Chociaż nie udało się jeszcze zrealizować planowanego znaczącego skupu rzepaku na biopaliwo, to zapotrzebowanie nie maleje i ten kierunek produkcji będzie się rozwijał. Dodatkowym atutem uprawy rzepaku jest poprawa opłacalności produkcji tej rośliny w stosunku do innych upraw.

Wybór odmiany i siew
W momencie zbioru rzepaku należy już myśleć o siewie tej rośliny na kolejny sezon wegetacyjny. Bardzo ważny jest dobór odmiany. Obecnie do krajowego rejestru wpisanych jest ponad 50 odmian rzepaku ozimego, w tym również mieszańcowych (F1), w większości zrestorowanych (tj. o przywróconej płodności pyłku): Baldur, Elektra, ES Betty, ES Saphir, Exgold, Extend, Extrem, Herkules, Hycolor, Kaszub, Kronos, Lubusz, Mazur, Nelson, Pomorzanin, Taurus, Titan, Toccata, Vectra. Spośród odmian populacyjnych godne uwagi pod względem plonowania są: Amor, Bakara, Baros, Bojan, Brise, Cabriolet, Cadeli, Californium, Casoar, Castille, ES Astrid, Libomir, Remy, Wallery, Winner. Szczegółowe dane dotyczące cech agrotechnicznych poszczególnych odmian dostępne są w punktach sprzedaży nasion.

Niestety, brakuje danych na temat zachowania się poszczególnych odmian w sytuacjach tak ekstremalnych, jak np. przymrozki podczas kwitnienia roślin. W tym przypadku odmiany wcześniejsze ulegają większemu uszkodzeniu (do 40% przemarzniętych kwiatów i niezawiązanych łuszczyn).

Bardzo ważnym elementem podczas doboru odmiany jest termin wysiewu. Szybkość rozwoju roślin jesienią decyduje o jej wyborze w momencie opóźnionego terminu siewu (np. Casoar, Extend, Extrem, Exgold). Podczas niesprzyjających warunków klimatyczno-glebowych dobór odmiany pod tym kątem będzie decydował o wyniku produkcyjnym.

Warto zapamiętać, że dobrej jakości surowiec dla przemysłu tłuszczowego oraz biopaliwowego może być wytworzony wyłącznie z nasion kwalifikowanych, odpowiednio zaprawionych.

Prawidłowa obsada roślin rzepaku ozimego wynosi 60-80 nasion kiełkujących na 1 m2, przy siewie rzędowym.

Nawożenie
Możliwości plonowania rzepaku ustalone na podstawie doświadczalnictwa odmianowego kształtują się na poziomie dwukrotnie wyższym od średnich uzyskiwanych w produkcji. Znaczący wpływ ma tu dobór stanowiska i odpowiednie przygotowanie gleby. Stanowisko pod rzepak musi być żyzne, zasobne w fosfor i potas oraz o pH nie mniejszym niż 6,5. Korektę zasobności gleby w fosfor i potas oraz regulację odczynu wykonuje się przy uprawie przedplonu, co najmniej rok przed siewem rzepaku. Wczesna regulacja odczynu poprawia strukturę gleby, a tym samym - zdolność do zatrzymywania wody z zapasów zimowych, zwiększając jednocześnie dostępność składników pokarmowych.

Producenci rzepaku doskonale wiedzą, że plon nasion kształtuje się już jesienią: tworzą się wtedy zawiązki pędów bocznych i kwiatowych, w związku z czym roślinom nie powinno zabraknąć pożywienia. Plon 3 ton nasion wraz ze słomą pobiera 72 kg fosforu, 160 kg potasu, 160 kg wapnia, 45 kg siarki, 30 kg magnezu i 150 kg azotu. O ile makroskładniki należy wnosić doglebowo, tak mikroelementy powinny być dostarczane dolistnie.

Startowa dawka fosforu i potasu pozwala przygotować rośliny do spoczynku zimowego. Obydwa pierwiastki odgrywają istotną rolę w okresie jesiennej wegetacji. Chociaż pobieranie fosforu jesienią jest niewielkie, to kształtuje on szybkość wzrostu systemu korzeniowego, a zatem jego niedobór w tym czasie jest bardzo niekorzystny dla roślin i ich przezimowania. Również potas w około 20% wykorzystywany jest jesienią. Natomiast plonotwórcza rola tych składników ujawnia się podczas strzelania w pęd kwiatowy (potas) oraz w fazie wypełniania łuszczyn (fosfor). Fazy te decydują o plonie nasion.

Dawki nawożenia jesiennego uzależnione są od zasobności gleby oraz od przedplonu i przewidywanego plonowania. Optymalna zawartość potasu w glebie wynosi 20-25 mg K2O/100 g gleby, a fosforu - około 15 mg P2O5. Dawka potasu może wynosić od 30 do 120 kg K2O na 1 ha. Najprostsze ustalenie dawki fosforu, wynikające z potrzeb żywieniowych rzepaku, to przyjęcie 20-25 kg P2O5 na 1 tonę nasion. W przypadku fosforu ważnym elementem agrotechniki jest dokarmianie roślin na początku ruszenia wegetacji, w formie stałej lub płynnej.

Przy dostatecznej zasobności gleby w inne składniki, podstawowym składnikiem plonotwórczym jest azot. Zazwyczaj nawożenie azotowe dzielone jest na trzy dawki - jedną jesienną i dwie wiosenne; dodatkowo można jeszcze nawozić azotem dolistnie w postaci mocznika (przy niższych temperaturach i we wcześniejszych fazach rozwojowych). Jeżeli rzepak siany jest po zbożach z przyoraną słomą, jesienią należy wykonać dodatkowe nawożenie azotem, w ilości około 40 kg N/ha (100 kg mocznika lub 150 l RSM), ponieważ azot wniesiony ze słomą zaczyna być pobierany dopiero wiosną. Jeśli rośliny są niedożywione, można jeszcze przed zimą zastosować nawożenie dolistne mocznikiem lub doglebowo, w postaci saletry amonowej. Jednakże przeazotowanie rzepaku jesienią jest bardzo groźne, ponieważ powoduje zbytnie wydłużenie łodygi i wydelikacenie roślin, czyniąc je bardziej podatnymi na uszkodzenia mrozowe.

Rośliny prawidłowo odżywione we wszystkie składniki lepiej przetrwają zimę i dadzą wyższy plon latem. Po długotrwałej zimie mogą pojawić się objawy głodu roślin w momencie ruszenia wegetacji, gdy zapotrzebowanie na azot jest największe. W związku z tym 60-70% planowanej wiosennej dawki należy zastosować wczesną wiosną, przed ruszeniem wegetacji. W zależności od oczekiwanego plonu ogólna dawka azotu zastosowana wiosną może wynosić od 150 do 200 kg N/ha. Uwzględniając przelicznik, że na wyprodukowanie 1 tony rzepaku roślina potrzebuje 50 kg azotu, dawki maksymalne stosuje się przy plonach powyżej przeciętnej (powyżej 3 t/ha).

Ochrona roślin
Przy odchwaszczeniu plantacji najważniejsze jest ustalenie, jakie gatunki chwastów występują na wybranym polu. Wybór herbicydów zalecanych do jesiennego stosowania w rzepaku jest duży. Niektóre preparaty lub ich mieszaniny wymagają wymieszania z glebą (Devrinol, Alatrif). Niszczą one kiełki chwastów w przestworach glebowych, niezależnie od wilgotności; szczególnie przydatne są w warunkach przesuszonej gleby (ale nie przy całkowitej suszy).

Do popularnych związków należą preparaty zawierające chlomazon (Brasiherb, Command), alachlor (Lasso, Alanex) oraz Butisan, stosowane po siewie rzepaku. Znana wśród producentów i doceniana jest mieszanina Lasso + Command, ze względu na atrakcyjną cenę. Decydując się na zabieg chwastobójczy jesienią, można uchronić rzepak przed konkurencją chwastów, dzięki czemu kondycja roślin wchodzących w okres zimowania jest dobra i nie dochodzi do wyłonienia się szyjek korzeniowych ponad powierzchnię gleby. Tak przygotowana do zimowania plantacja ma większą szansę przetrwania.

W przypadku długiej i ciepłej jesieni, celowy staje się również zabieg skracający roślinę i zarazem chroniący przed chorobami grzybowymi (Caramba, Horizon).

Optymalne nawożenie jesienne oraz ochrona plantacji przed chwastami i chorobami grzybowymi to podstawa prawidłowego wejścia roślin rzepaku w okres zimowania i osiągnięcia wysokich plonów nawet w mniej sprzyjających warunkach pogodowych.

autor: Mariola Górecka
artykuł pochodzi z KPODR Minikowo, Oddział w Przysieku

fot.sxc.hu

Autor: KPODR

Dodaj komentarz

Dodawanie komentarzy dostępne jest tylko dla zarejestrowanych użytkowników.

Jeśli posiadasz swoje konto możesz się zalogować.
Nie posiadasz jeszcze konta? Możesz się zarejestrować.