Opublikowano 11-03-2011 o 10:55

Wapnowanie gleb gwarancją wysokich plonów


Nawożenie wapnem zapewnia roślinom niezbędne składniki pokarmowe w okresie wegetacji.

Racjonalne nawożenie powinno zapewnić roślinom w okresie wegetacji niezbędne ilości składników pokarmowych, co umożliwi uzyskanie wysokich i stabilnych w wieloleciu plonów.

Ważnym czynnikiem wpływającym na dobre wykorzystanie składników z gleby jest jej optymalny odczyn, czyli tzw. wartość pH, uzależniony w dużym stopniu od zwięzłości gleby. Generalnie przyjmuje się, że optymalny zakres odczynu dla większości uprawianych roślin mieści się w przedziale pH 5,6–7, czyli od lekko kwaśnego do obojętnego. W tym zakresie pH jest też najlepsza przyswajalność większości składników pokarmowych. Nieodpowiedni odczyn gleby (najczęściej kwaśny, czyli pH poniżej 5,0) zakłóca gospodarkę żywieniową roślin oraz stosunki powietrzno-wodne gleby i jest często główną  przyczyną uniemożliwiającą uzyskanie zadawalających plonów.

W celu uzyskania optymalnego odczynu niezbędny jest zabieg wapnowania. Wapń, podobnie jak magnez, nie tylko zmniejsza zakwaszenie gleb, ale wpływa również na polepszenie ich właściwości fizycznych, chemicznych i biologicznych, decydujących o żyzności i urodzajności.

Zalety stosowania nawozów wapniowych na glebach kwaśnych są następujące:

? wapń odkwasza glebę, dzięki czemu umożliwia uzyskanie optymalnego odczynu dla wzrostu i rozwoju roślin,
? eliminuje toksyczny wpływ na strefę włośnikową korzeni, wolnych związków glinu, manganu i żelaza,
? zwiększa przyswajalność większości składników pokarmowych z gleby i wnoszonych  nawozów, dzięki czemu poprawia efektywność nawożenia mineralnego,
? osłabia zakwaszający wpływ stosowanych nawozów mineralnych,
? poprawia i utrwala strukturę gruzełkowatą gleb, dzięki czemu optymalizuje stosunki powietrzno-wodne, z korzyścią dla rozrostu systemu korzeniowego roślin,
? wpływa korzystnie na rozwój pożądanych mikroorganizmów (próchnicoi strukturotwórczych), w wyniku czego
usprawnia glebę oraz przyspiesza rozkład wnoszonych do niej substancji organicznych (w tym słomy i resztek pożniwnych),
? ułatwia uprawę gleb, zwłaszcza zwięzłych, które stają się luźniejsze i wcześniej obsychają wiosną.

Wapń w nawozach występuje zwykle w dwóch formach: tlenkowej (CaO) i węglanowej (CaCO3), niekiedy obydwie formy występują łącznie. Na glebach lekkich zalecana jest wolniej działająca forma węglanowa, podczas gdy na glebach zwięźlejszych mogą być stosowane obydwie formy. Różnią się zawartością czystego składnika (CaO) oraz szybkością i trwałością działania. Nawozy tlenkowe zawierają z reguły co najmniej 60% CaO, działają szybko, ale efekt odkwaszania jest krótszy, przeciętnie 3–4-letni.

Formy węglanowe wykazują wolniejsze działanie odkwaszające – wyraźny efekt zmiany odczynu uwidacznia się od drugiego, a nawet trzeciego roku po ich zastosowaniu, ale jest dłuższy – do 5 lat. Jednym z najszybciej działających (odkwaszających) nawozów węglanowych jest kreda. W mniejszych dawkach (0,5 t/ha) można ją stosować również pogłównie. Nawozy węglanowe zawierają bardzo zróżnicowaną zawartość wapnia, niekiedy również magnezu (od 20 do 50%), dlatego powinny być stosowane w dawkach zależnych, zarówno od wartości pH gleby, jak też koncentracji CaO i MgO w nawozach. Poza tym mogą zawierać domieszki innych składników: magnezu, siarki, fosforu, potasu, mikroelementów.

Typowym przykładem takiego nawozu jest wapno defekacyjne z cukrowni. Na glebach kwaśnych, wykazujących niedobór magnezu, wskazany jest wysiew nawozów wapniowo-magnezowych, np. w postaci dolomitu. Należy podkreślić, że magnez ma większą siłę odkwaszającą niż wapń, a jest przy tym ważnym składnikiem pokarmowym roślin. Na glebach kwaśnych o średniej zwięzłości zaleca się wysiew do 3 t/ha czystego składnika, czyli tlenku wapnia (CaO) i magnezu (MgO). W związku z tym, w zależności od rodzaju nawozu, a ściślej zawartości CaO  i MgO, można wysiać do 12 t/ha konkretnego nawozu wapniowego, np. wapna defekacyjnego. Jednak na ogół lepsze rezultaty daje stosowanie mniejszych, ale częstszych dawek nawozów wapniowych– w odstępach 2–3-letnich. Dotyczy to zwłaszcza gleb lżejszych, z których wapń jest też silniej wymywany.

W związku z tym lepiej jest jednorazowo wysiać do 8 t/ha nawozu wapniowego (do 2,5 tony CaO /ha). Po 2–3 wapnowaniach i uzyskaniu optymalnego odczynu można prowadzić ten zabieg w odstępach 4–5-letnich mniejszymi dawkami (do 2 ton CaO na 1 ha), by utrzymać pożądany odczyn na stałym poziomie. Na polach najlepszym terminem wapnowania jest okres po zbiorach zbóż – na ściernisko, a więc przed podorywką. Chodzi o to, by podczas kolejnych uprawek wprowadzić nawóz i odkwasić głębszą warstwę profilu glebowego.

Poza tym przyjmuje się, że nawozy wapniowe powinny być stosowane pod przedplon, po którym będzie uprawiana roślina najbardziej wrażliwa na kwaśny odczyn, np. burak, rzepak, lucerna, jęczmień czy pszenica. Ma to też związek z faktem, że największa efektywność odkwaszająca nawozów wapniowych, zwłaszcza węglanowych, jest widoczna w drugim, trzecim roku od ich wysiewu. Nie zaleca się wnoszenia nawozów wapniowych, zwłaszcza w formie tlenkowej, w roku stosowania obornika, gdyż wapń przyspiesza jego rozkład (mineralizację) oraz może wpływać na straty azotu. Niemniej na glebach kwaśnych (pH poniżej 5) wapnowanie jest konieczne i wówczas mogą być wykonane obydwa zabiegi, choć w różnym terminie, np. obornik późną jesienią lub wczesną wiosną. Zabieg wapnowania nie powinien też być łączony z jednoczesnym wysiewem nawozów fosforowych oraz azotowych w formie amonowej. Powodem jest przechodzenie związków fosforu w trudno przyswajalny trójrzędowy fosforan wapnia.

Z kolei z nawozów azotowych, takich jak siarczan amonu, mocznik, częściowo też saletra amonowa i saletrzak oraz RSM, mogą nastąpić straty azotu w postaci ulatniającego się amoniaku. Na niektórych uprawach obserwuje się choroby fizjologiczne spowodowane niedoborem wapnia, co najczęściej ma związek z trudnościami z jego przemieszczaniem się w roślinie, zwłaszcza do tworzących się owoców. W wypadku jabłoni objawia się to w postaci gorzknienia podskórnej części owocu, a u drzew pestkowych – zwiększoną podatnością na pęka-nie. Z kolei na pomidorach i papryce typowym objawem jest sucha zgnilizna wierzchołkowa owoców tych warzyw (sczernienie), a w roślinach kapustnych – brunatnienie brzegów liści.

Dobre zaopatrzenie roślin w wapń zwiększa też jędrność owoców, co korzystnie wpływa na ich smak, jak też ułatwia transport i przechowywanie. Przy widocznych objawach niedoboru wapnia na roślinach, a także ze względów profilaktycznych wskazane jest dolistne ich dokarmianie (jak również wielu innych upraw, takich jak grusza, drzewa jagodowe, truskawka, ogórek, warzywa cebulowe i korzeniowe, sałata, rośliny strączkowe) związkami wapnia, np. nawozami: Agrocean Ca, Insol Ca, Wapnowit, Foscalwit (zawiera również fosfor). Polecany jest kilkukrotny oprysk tymi nawozami w okresie wegetacji.

W wypadku drzew i krzewów oprysk należy przeprowadzić na tworzących się owocach. Należy podkreślić, że dolistne wnoszenie związków wapnia na część nadziemną roślin ogranicza w pewnym stopniu rozwój chorób grzybowych.

Nasz Rola Nr 26/2010

Autor: materiał dodany przez Nasza Rola

Dodaj komentarz

Dodawanie komentarzy dostępne jest tylko dla zarejestrowanych użytkowników.

Jeśli posiadasz swoje konto możesz się zalogować.
Nie posiadasz jeszcze konta? Możesz się zarejestrować.

Wybrane produkty z platformy handlowej

pozostałe produkty

Nazwa Cena Do końca
TORF, KORA OGRODNICZA, SUBSTRAT WARSZAWA - zdjęcie 1 TORF, KORA OGRODNICZA, SUBSTRAT WARSZAWA 13.50 PLN
338 dni
Mieszanka piaskowo - solna producent Warszawa - zdjęcie 1 Mieszanka piaskowo - solna producent Warszawa 9.00 PLN
338 dni
SÓL DROGOWA, ROAD SALT, SAND WARSAW - zdjęcie 1 SÓL DROGOWA, ROAD SALT, SAND WARSAW 24.00 PLN
338 dni
TORF, SUBSTRAT, PODŁOŻA TORFOWE, WARSZAWA - zdjęcie 1 TORF, SUBSTRAT, PODŁOŻA TORFOWE, WARSZAWA 14.50 PLN
338 dni
Nawozy dla rolników - zdjęcie 1 Nawozy dla rolników - 252 dni